Wat is ploegendienst-vermoeidheid?
Werken wanneer je lichaam wil slapen, heeft een prijs. Ploegendienst-vermoeidheid is een structurele verstoring van de alertheid die de veiligheid en productiviteit op de werkvloer direct in gevaar brengt.
Ploegendienst-vermoeidheid (in de medische wereld vaak *Shift Work Disorder* genoemd) ontstaat wanneer de interne biologische klok uit de pas loopt met het werkritme. Het menselijk lichaam is geprogrammeerd om rust te nemen zodra het donker wordt. Door ’s nachts te werken of extreem vroeg op te staan, ontstaat een chronisch slaaptekort dat niet simpelweg met één nachtje bijslapen is opgelost.
De symptomen: Hoe herken je het?
Ploegendienst-vermoeidheid uit zich op verschillende manieren. Voor een gezonde planorganisatie is het essentieel dat zowel planners als leidinggevenden deze signalen herkennen:
- Micro-slaap: Korte momenten van onbewuste slaap (seconden) tijdens het werk.
- Verminderde alertheid: Een trager reactievermogen, vergelijkbaar met het effect van alcohol.
- Prikkelbaarheid: Een korter lontje en verminderde sociale interactie binnen het team.
- Fysieke klachten: Hoofdpijn, concentratieverlies en een verstoord eetpatroon.
De risico’s voor de organisatie
Een vermoeide ploeg is een risico voor de bedrijfscontinuïteit. Het leidt tot meer fouten in productieprocessen, medische missers in de zorg en een hoger risico op verkeersongevallen (vooral tijdens de rit naar huis). In een professioneel planproces moet daarom actief gestuurd worden op vermoeidheidsmanagement.
Hoe beperk je de vermoeidheid?
Hoewel je de biologische klok niet kunt uitzetten, kun je via slimme roostervormgeving de schade beperken:
- Beperk opeenvolgende nachten: Hoe meer nachten na elkaar, hoe groter de slaapschuld.
- Zorg voor hersteltijd: Geef het lichaam de kans om te resetten na een nachtblok.
- Lichttherapie en voeding: Gebruik de juiste verlichting op de werkvloer en adviseer medewerkers over lichte, eiwitrijke voeding tijdens de nacht.
Samen naar een alerter team
Het bestrijden van ploegendienst-vermoeidheid is een kerntaak van modern Workforce Management. Door roosters te ontwerpen die gebaseerd zijn op roosterergonomie, bescherm je niet alleen de gezondheid van je mensen, maar ook de veiligheid van je gehele operatie.
Last van een hoog verzuim of incidenten in de nacht?
Merk je dat de alertheid in je ploegendienst afneemt of dat het verzuim stijgt? Onze adviseurs voeren graag een vermoeidheidsanalyse uit op je huidige roosters en helpen je bij het implementeren van gezonde alternatieven die je team wakker en vitaal houden.
