Wat is een consignatiedienst (wachtdienst)?
Soms moet een organisatie ook buiten de reguliere werkuren direct kunnen ingrijpen bij storingen of calamiteiten. Een consignatiedienst (of wachtdienst) zorgt ervoor dat medewerkers buiten hun diensttijd bereikbaar en beschikbaar zijn voor werk.
Een consignatiedienst is een periode waarin een medewerker verplicht bereikbaar moet zijn om, indien nodig, zo snel mogelijk met de werkzaamheden te starten. Dit komt veel voor bij technische diensten, IT-afdelingen, de zorg en bij vitale infrastructuur. Het grote verschil met een gewone dienst is dat de medewerker tijdens de consignatie thuis is, zolang hij of zij maar tijdig op de werkplek kan zijn.
Wettelijke kaders in België
In België is de wetgeving rond wachtdiensten strikt. De Belgische Arbeidswet maakt een belangrijk onderscheid tussen twee vormen van permanentie:
- Wachtdienst met fysieke aanwezigheid: De medewerker moet op de werkplek (of een door de werkgever aangewezen plek) aanwezig zijn. In dit geval wordt de volledige periode als arbeidstijd beschouwd.
- Wachtdienst op oproep (consignatie): De medewerker is vrij om te gaan waar hij wil, mits bereikbaar. Alleen de tijd waarin daadwerkelijk wordt gewerkt na een oproep, telt officieel als arbeidstijd.
De impact op de planning
Voor een planner is het inrichten van een consignatiedienst een puzzel. Je moet namelijk rekening houden met de verplichte rusttijden. Als een medewerker om 03:00 uur ’s nachts wordt opgeroepen, mag hij de volgende ochtend vaak niet zomaar aan zijn reguliere shift beginnen vanwege de rustperiode van 11 uur.
Onze consultants adviseren daarom om consignatie altijd op te nemen in de integrale capaciteitsplanning. Zo voorkom je dat een incident in de nacht de bezetting van de volgende dag volledig onderuit haalt.
Gezondheid en sociale impact
Consignatiediensten kunnen leiden tot chronische vermoeidheid. De psychologische druk van het stand-by staan verhindert vaak een herstellende slaap. Onze adviseurs in roosterergonomie raden daarom aan om:
- De frequentie van wachtdiensten te beperken tot bijvoorbeeld maximaal één week per maand.
- Voldoende hersteltijd te voorzien na een week van consignatie.
- Duidelijke afspraken te maken over vergoedingen en compensatierust.
Hulp nodig bij de inrichting van je wachtdiensten?
Worstel je met de wettelijke regels rond consignatie of merk je dat de wachtdiensten te zwaar wegen op je team? Onze adviseurs helpen je graag bij het ontwerpen van een duurzaam wachtsysteem dat voldoet aan de wetgeving en de inzetbaarheid van je medewerkers beschermt.
