Schommelingen in de werkvraag opvangen zonder direct naar dure overuren te grijpen? Een plus-minusconto, vaak vormgegeven via een JUS of KUS, biedt de ademruimte die nodig is voor een gezonde flow op de werkvloer.

Wat is een plus-minusconto?

Een plus-minusconto is een administratief systeem — een soort ‘urenbank’ — waarin het verschil tussen de contractuele arbeidsduur en de feitelijk gewerkte uren van een medewerker wordt bijgehouden. Werkt iemand deze week meer dan in het contract staat? Dan bouwt hij plus-uren op. Is het rustiger? Dan ontstaan er min-uren.

In tegenstelling tot traditionele overuren, worden deze uren niet direct uitbetaald, maar over een afgesproken periode met elkaar gesaldeerd. Het doel is dat de medewerker aan het eind van de rit gemiddeld op zijn contracturen uitkomt. Om dit systeem structureel in te bedden in een organisatie, maken onze consultants vaak gebruik van een JUS of KUS.

JUS & KUS: De methodes achter het conto

Weet jij wat het betekent als je leest over JUS of KUS in je CAO of roosterbeleid? Het zijn twee veelgebruikte methodes om flexibiliteit in roosters te organiseren. Het uitgangspunt is hetzelfde: variëren in inzet terwijl de medewerker gemiddeld zijn contracturen werkt. Het verschil zit hem in de periode waarin de balans weer op nul moet staan:

• JUS (Jaarurensystematiek): De urenbalans wordt over een heel jaar bekeken. Dit is ideaal voor organisaties met grote seizoensinvloeden, zoals de zorg of recreatie.
• KUS (Kwartaalurensystematiek): De urenbalans moet elk kwartaal op nul staan. Dit biedt minder langdurige flexibiliteit, maar voorkomt dat medewerkers een ‘stuwmeer’ aan uren opbouwen.

JUS in de praktijk: Pieken en dalen opvangen

Met een jaarurensystematiek heb je de mogelijkheid om beschikbare uren slim te verdelen over het jaar. Onze adviseurs zien dit vaak terug in de vakantieperiodes: organisaties zetten medewerkers dan extra in om de gaten van verlofopname te dichten. Deze plus-uren worden later in het jaar gecompenseerd wanneer de werkvraag lager is.

Let op de valkuilen: Zonder goed capaciteitsmanagement wordt JUS een risico. Als er sprake is van structurele ondercapaciteit, blijven medewerkers plus-uren opbouwen die ze nooit kunnen opnemen. Daarnaast moeten de spelregels voor medewerkers glashelder zijn: hoeveel mag ik meer of minder ingepland worden en hoe zit het met mijn salaris?

Waarom organisaties steeds vaker kiezen voor KUS

Doordat de urenbalans bij een KUS elk kwartaal op nul moet staan, is het eenvoudiger om overzicht te houden. Excessen worden beperkt en medewerkers begrijpen vaak beter waar ze aan toe zijn. Echter, door je flexibiliteit per kwartaal te organiseren, beperk je ook je mogelijkheden als planorganisatie. Je kunt immers minder makkelijk uren van de zomer ‘meenemen’ naar de winter. Bovendien verhoogt het de administratieve druk, omdat onze consultants vaker een balansmoment moeten inregelen.

Hoe verhoudt dit zich tot capaciteitsmanagement?

Je kunt het plus-minusconto zien als de motor van capaciteitsmanagement. Waar het capaciteitsplan laat zien waar de gaten vallen tussen werkvraag en aanbod, zijn de JUS en KUS de instrumenten om die gaten te dichten. Onze consultants geloven dat een succesvolle uitvoering staat of valt met een duidelijk beleid: hoe worden uren ingepland en wanneer vindt de afrekening plaats?

Het verschil tussen plus-uren en overuren

Dit is een punt waar veel medewerkers over struikelen. Overuren zijn uren boven de norm die vaak direct (met toeslag) worden vergoed. Plus-uren binnen een conto zijn simpelweg uren die ‘geparkeerd’ worden om later te compenseren. Het is een verschuiving van arbeidstijd, geen extra arbeidstijd. Dit bevordert de werk-privébalans, mits de regels transparant en eerlijk zijn.

Hoe maak je de juiste keuze voor jouw organisatie?

Kies je voor de lange adem van de JUS of de kort-op-de-bal methode van de KUS? Onze adviseurs helpen je deze keuze te maken op basis van je werkvraag:

1. Inventariseer de behoefte: Heb je voorspelbare seizoenspieken (JUS) of juist grillige, korte pieken (KUS)?
2. Check de basis: Is je capaciteitsmanagement op orde zodat planners weten wat ze doen?
3. Luister naar medewerkers: Waar ligt de grootste behoefte: in voorspelbaarheid of juist in incidentele flexibiliteit?
4. Stel duidelijke kaders: Leg vast wat de maximale bandbreedte van het conto is.

Tijdintelligent werken met onze adviseurs

Wil je weten of een JUS of KUS de juiste oplossing is voor jouw organisatie? Of heb je hulp nodig bij het herstellen van een scheve urenbalans? Onze adviseurs denken graag met je mee om van tijd een strategisch voordeel te maken, met oog voor mens én resultaat.